In shortA company and its director-guarantor, sued by their bank on an overdraft and two business loans, raised almost every defence borrowers raise: abusive charges, compounding, a 360-day interest year, unfair terms, letters never received, and even that the 1999 law freeing interest rates is unconstitutional. The District Court gave judgment for the bank for about €310,000 plus interest and ordered the sale of the mortgaged property. The Court of Appeal has dismissed every ground. Certified bank statements are prima facie proof, and a borrower who cannot identify specific wrong entries will lose.

On this page

  1. What happened
  2. What the Court of Appeal decided
  3. What it means for you
  4. Questions we are asked
  5. Making an enquiry
  6. Sources

01What happened

The bank first gave the company an overdraft limit of CY£10,000 in September 1993, at 9% a year, secured by a floating charge over the company's business and assets. Between 2006 and 2008 the limit was raised several times, each time under a new written agreement with a floating rate (the bank's base rate or six-month Euribor, plus 4%). The bank also granted a 20-year term loan of €124,727.90 in November 2006, secured by a mortgage on property in Limassol, and a further €17,000 loan in March 2008. The director signed personal guarantees for the company's debts.

The accounts were terminated, and the bank sued the company as principal debtor and the director as guarantor. The defendants did not deny signing anything. They argued that the balances were inflated by unlawful or abusive charges, capitalisations, compounding and default interest; that interest had been calculated on a 360-day year; that some terms were unfair under the Unfair Terms in Consumer Contracts Law, Law 93(I)/1996; that they never received the warning letters of 23 December 2009 and the termination was unlawful; and that the Liberalisation of Interest Rates and Related Matters Law, Law 160(I)/1999, is unconstitutional and contrary to EU law.

The bank called one witness from its recoveries department, whose evidence the trial judge accepted. The director's evidence was found vague, and a financial adviser called as an expert described the balances as “contaminated” but could not identify a single unlawful charge. The Limassol District Court gave judgment against both defendants jointly for €44,949.87 on the overdraft and €238,509.71 and €27,417.92 on the two loans, with interest capitalised twice a year, 2% default interest, an order for sale of the mortgaged property and an order preserving the bank's floating charge.

02What the Court of Appeal decided

The Court of Appeal (Stavrou P., Konis and Papadopoulou JJ., judgment by Konis J.) dismissed all ten grounds.

The letters. The bank's witness had not posted the letters himself, but he had checked the file: they were sent to the last known address under the agreements and were not returned. Letters posted and not returned are prima facie proof of delivery (Theodorou v. The Abbot of Kykko Monastery (1965) 1 A.A.D. 9).

The burden of proof. Statements certified as bank books under section 22 of the Evidence Law, Cap. 9, are prima facie evidence of their entries. Once they are produced, the burden shifts to the borrower to prove that particular entries do not exist or are wrong (Laiki Cyprus Bank Ltd v. L. Charilaou Ltd (2009) 1(Α) A.A.D. 479; Zervos v. Hellenic Bank (2013) 1(Γ) A.A.D. 2357). General and vague suggestions, without cross-examination on the documents and their details, are not enough (Georgiadi v. Cooperative Asset Management Company Ltd, Civil Appeal 376/2014, 16.3.2023), and a court will not do the accounting itself where no specific charge is challenged (National Bank of Greece (Cyprus) Ltd v. Oikonomou (2014) 1(Γ) A.A.D. 2287).

The waived charges. In its restructured statements the bank had dropped €23,557.99 of charges and default interest (€39,550.70 with interest). The borrowers said this proved the overdraft was never really over its limit. The Court disagreed: the bank's witness explained it had chosen not to claim those sums after assessing recoverability, and a creditor's decision not to claim something is not evidence that the charges were abusive.

Interest. Only the 1993 agreement was made under the Interest Law, Law 2/1977, which capped interest at 9%; the later agreements were new contracts (Bank of Cyprus v. Coudounaris (1995) 1 A.A.D. 641) under Law 160(I)/1999. Under the 1977 law, excess interest was not illegal, just not recoverable (Neophytou v. Kyriakides (No. 3) (1999) 2 A.A.D. 299), and the accepted evidence was that the rate never exceeded 9% before 2001. Section 6(1) of Law 2/1977 does not apply to an overdraft, where the capital is not fixed (Papachristoforou v. Bank of Cyprus (2015) 1(Γ) A.A.D. 2326). Banks may compound no more than twice a year (section 3, Law 160(I)/1999), and contractual default interest is lawful; here it ran at 2% only from termination.

Unfair terms. Law 93(I)/1996 protects consumers, defined in section 2 as natural persons acting outside their business. The loans were made to a company, and the guarantees were separate contracts. The rule making a 360-day interest year an unfair term (section 5(5)) was added only by Law 49(I)/2016, after these charges. In any event, an unfair term does not release the borrower from repaying the debt (section 6(2)), and that finding was not appealed. The Court noted that Law 93(I)/1996 has since been replaced by the Consumer Protection Law, Law 112(I)/2021, in force from 1 January 2022.

Constitutionality. A law is presumed constitutional unless shown otherwise beyond reasonable doubt. The defendants never identified which provisions of Law 160(I)/1999 offended Article 26 of the Constitution, at trial or on appeal, and that was fatal. The appeal was dismissed with €4,000 costs plus VAT.

03What it means for you

  • For borrowers and guarantors: be specific or expect to lose. Get the full statements early and have an accountant mark each entry you dispute, with the reason and the amount. Your lawyer must then put those entries to the bank's witness one by one. A report that calls the balance “contaminated” without naming entries carries no weight.
  • Business loans are not consumer loans. If the borrower is a company, the unfair-terms protection for consumers does not apply to the loan. Guarantors who signed in a personal capacity should take advice on their own position, which the Court treated as a separate contract.
  • Keep your address up to date with the bank. Letters sent to the last address you gave and not returned are presumed delivered. “I never received it” rarely works.
  • For creditors: certified statements do the heavy lifting. Restructuring an account and waiving disputed charges before trial does not weaken the claim, provided a witness can explain why it was done.

04Questions we are asked

The bank calculated interest on 360 days. Can I get that money back?

The rule treating a 360-day calculation as an unfair term was added to the consumer unfair-terms law only in 2016, by Law 49(I)/2016. As the Court noted, it did not cover charges made before then, and it protects consumers, not companies. Even where a term is unfair, the rest of the contract, including the duty to repay, normally stands.

The bank dropped part of its claim before trial. Does that prove it overcharged me?

No. The Court accepted that the bank waived some charges for its own commercial reasons. You still have to prove which charges were wrong.

I am only the guarantor. Can the bank sue me together with the company?

Yes. Here the company and the director-guarantor were held jointly liable for the same sums, with an order for sale of the company's mortgaged property. A guarantor's liability is defined by the guarantee he signed, including any maximum amount.

05Making an enquiry

If you have been sued by a bank or a loan servicer, or you are a creditor preparing a claim, send us the agreements, the guarantees and the account statements. We reply within one business day.

Discuss your bank claim →   office@anastasiosmanastasiou.law  ·  +357 22 510165

06Sources

Εν συντομίαΕταιρεία και ο διευθυντής της, που είχε εγγυηθεί τις οφειλές της, ενήχθησαν από την τράπεζα για τρεχούμενο λογαριασμό και δύο επιχειρηματικά δάνεια. Πρόβαλαν σχεδόν κάθε υπεράσπιση που προβάλλουν οι δανειολήπτες: καταχρηστικές χρεώσεις, ανατοκισμό, τοκισμό με βάση έτος 360 ημερών, καταχρηστικές ρήτρες, επιστολές που δεν παρέλαβαν, ακόμη και ότι ο νόμος του 1999 για την ελευθεροποίηση του επιτοκίου είναι αντισυνταγματικός. Το Επαρχιακό Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση υπέρ της τράπεζας για περίπου €310.000 πλέον τόκους και διάταγμα εκποίησης του ενυπόθηκου ακινήτου. Το Εφετείο απέρριψε όλους τους λόγους έφεσης. Οι πιστοποιημένες καταστάσεις λογαριασμού αποτελούν εκ πρώτης όψεως απόδειξη, και ο οφειλέτης που δεν υποδεικνύει συγκεκριμένες λανθασμένες εγγραφές θα χάσει.

Σε αυτή τη σελίδα

  1. Τι συνέβη
  2. Τι αποφάσισε το Εφετείο
  3. Τι σημαίνει για εσάς
  4. Ερωτήσεις που μας γίνονται
  5. Επικοινωνήστε μαζί μας
  6. Πηγές

01Τι συνέβη

Η τράπεζα παραχώρησε αρχικά στην εταιρεία όριο τρεχούμενου λογαριασμού ΛΚ10.000 τον Σεπτέμβριο 1993, με επιτόκιο 9% ετησίως, εξασφαλισμένο με ομόλογο κυμαινόμενης επιβάρυνσης επί της επιχείρησης και της περιουσίας της εταιρείας. Μεταξύ 2006 και 2008 το όριο αυξήθηκε αρκετές φορές, κάθε φορά με νέα γραπτή συμφωνία και κυμαινόμενο επιτόκιο (βασικό επιτόκιο της τράπεζας ή Euribor εξαμήνου, πλέον 4%). Η τράπεζα χορήγησε επίσης εικοσαετές δάνειο €124.727,90 τον Νοέμβριο 2006, εξασφαλισμένο με υποθήκη σε ακίνητο στη Λεμεσό, και δεύτερο δάνειο €17.000 τον Μάρτιο 2008. Ο διευθυντής υπέγραψε προσωπικές εγγυήσεις για τις οφειλές της εταιρείας.

Οι λογαριασμοί τερματίστηκαν και η τράπεζα ενήγαγε την εταιρεία ως πρωτοφειλέτιδα και τον διευθυντή ως εγγυητή. Οι εναγόμενοι δεν αρνήθηκαν ότι υπέγραψαν τις συμβάσεις. Υποστήριξαν ότι τα υπόλοιπα είχαν διογκωθεί από παράνομες ή καταχρηστικές χρεώσεις, κεφαλαιοποιήσεις, ανατοκισμούς και τόκους υπερημερίας· ότι ο τόκος υπολογιζόταν με βάση έτος 360 ημερών· ότι ορισμένοι όροι ήταν καταχρηστικοί κατά τον περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις Νόμο, Ν. 93(Ι)/1996· ότι δεν παρέλαβαν τις προειδοποιητικές επιστολές της 23ης Δεκεμβρίου 2009 και ο τερματισμός ήταν παράνομος· και ότι ο περί Ελευθεροποίησης του Επιτοκίου και Συναφών Θεμάτων Νόμος, Ν. 160(Ι)/1999, είναι αντισυνταγματικός και αντίθετος με το ενωσιακό δίκαιο.

Η τράπεζα παρουσίασε έναν μάρτυρα από την Υπηρεσία Ανάκτησης Χρεών, του οποίου η μαρτυρία έγινε αποδεκτή. Η μαρτυρία του διευθυντή κρίθηκε ασαφής και αόριστη, ενώ χρηματοοικονομικός σύμβουλος που κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας χαρακτήρισε τα υπόλοιπα «μολυσμένα», χωρίς όμως να μπορεί να υποδείξει ούτε μία συγκεκριμένη παράνομη χρέωση. Το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού εξέδωσε απόφαση εναντίον και των δύο εναγομένων αλληλέγγυα για €44.949,87 στον τρεχούμενο λογαριασμό και €238.509,71 και €27.417,92 στα δύο δάνεια, με κεφαλαιοποίηση τόκων δύο φορές τον χρόνο, τόκο υπερημερίας 2%, διάταγμα εκποίησης του ενυπόθηκου ακινήτου και διάταγμα διατήρησης των δικαιωμάτων της τράπεζας από το ομόλογο κυμαινόμενης επιβάρυνσης.

02Τι αποφάσισε το Εφετείο

Το Εφετείο (Σταύρου, Π., Κονής, Παπαδοπούλου, Δ/στές, απόφαση Κονή, Δ.) απέρριψε και τους δέκα λόγους έφεσης.

Οι επιστολές. Ο μάρτυρας της τράπεζας δεν είχε ταχυδρομήσει ο ίδιος τις επιστολές, αλλά είχε ελέγξει τον φάκελο: στάλθηκαν στην τελευταία γνωστή διεύθυνση σύμφωνα με τις συμβάσεις και δεν επιστράφηκαν. Επιστολές που ταχυδρομήθηκαν και δεν επιστράφηκαν αποτελούν εκ πρώτης όψεως απόδειξη παράδοσης (Theodorou v. The Abbot of Kykko Monastery (1965) 1 Α.Α.Δ. 9).

Το βάρος απόδειξης. Οι καταστάσεις λογαριασμού που πιστοποιούνται ως τραπεζικά βιβλία βάσει του άρθρου 22 του περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ. 9, αποτελούν εκ πρώτης όψεως απόδειξη των εγγραφών τους. Μόλις κατατεθούν, το βάρος μετατίθεται στον οφειλέτη να αποδείξει ότι συγκεκριμένες εγγραφές δεν υπάρχουν ή είναι λανθασμένες (Λαϊκή Κυπρ. Τράπεζα Λτδ ν. Λ. Χαριλάου Λτδ κ.ά. (2009) 1(Α) Α.Α.Δ. 479· Ζερβός ν. Hellenic Bank Public Company Ltd (2013) 1(Γ) Α.Α.Δ. 2357). Γενικές και αόριστες υποβολές, χωρίς αντεξέταση επί των εγγράφων και των λεπτομερειών τους, δεν αρκούν (Γεωργιάδη κ.ά. ν. Συνεργατικής Εταιρείας Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων Λτδ, Πολ. Έφ. 376/2014, 16.3.2023), και το δικαστήριο δεν θα κάνει το ίδιο λογιστικούς υπολογισμούς όταν δεν αμφισβητείται συγκεκριμένη χρέωση (Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ ν. Οικονόμου (2014) 1(Γ) Α.Α.Δ. 2287).

Οι χρεώσεις που η τράπεζα δεν αξίωσε. Στις αναδομημένες καταστάσεις η τράπεζα είχε αφαιρέσει €23.557,99 χρεώσεων και τόκων υπερημερίας (€39.550,70 με τους τόκους). Οι οφειλέτες υποστήριξαν ότι αυτό αποδείκνυε πως ο λογαριασμός δεν είχε στην πραγματικότητα υπερβεί το όριο. Το Εφετείο διαφώνησε: ο μάρτυρας εξήγησε ότι η τράπεζα αποφάσισε να μην τα αξιώσει αφού αξιολόγησε την εισπραξιμότητα του χρέους, και η απόφαση δανειστή να μην αξιώσει κάτι δεν αποδεικνύει ότι οι χρεώσεις ήταν καταχρηστικές.

Ο τόκος. Μόνο η συμφωνία του 1993 συνάφθηκε υπό τον περί Τόκου Νόμο, Ν. 2/1977, που έθετε ανώτατο επιτόκιο 9%· οι μεταγενέστερες συμφωνίες ήταν νέες συμβάσεις (Τρ. Κύπρου κ.ά. ν. Coudounaris Ltd κ.ά. (1995) 1 Α.Α.Δ. 641) υπό τον Ν. 160(Ι)/1999. Κατά τον νόμο του 1977, ο τόκος πέραν του ορίου δεν ήταν παράνομος, απλώς δεν εισπραττόταν (Νεοφύτου ν. Κυριακίδη (Αρ. 3) (1999) 2 Α.Α.Δ. 299), και η αποδεκτή μαρτυρία ήταν ότι το επιτόκιο δεν υπερέβη το 9% πριν από το 2001. Το άρθρο 6(1) του Ν. 2/1977 δεν εφαρμόζεται σε λογαριασμό παρατραβήγματος, όπου το κεφάλαιο δεν είναι σταθερό (Παπαχριστοφόρου κ.ά. ν. Τράπεζα Κύπρου (2015) 1(Γ) Α.Α.Δ. 2326). Οι τράπεζες δεν μπορούν να ανατοκίζουν περισσότερο από δύο φορές τον χρόνο (άρθρο 3, Ν. 160(Ι)/1999), ενώ ο συμβατικός τόκος υπερημερίας είναι νόμιμος· εδώ ήταν 2% και υπολογιζόταν μόνο από τον τερματισμό.

Καταχρηστικές ρήτρες. Ο Ν. 93(Ι)/1996 προστατεύει τους καταναλωτές, που ορίζονται στο άρθρο 2 ως φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για σκοπούς άσχετους με την επιχείρησή τους. Τα δάνεια δόθηκαν σε εταιρεία, και οι εγγυήσεις ήταν ξεχωριστές συμβάσεις. Ο κανόνας που χαρακτηρίζει καταχρηστικό τον τοκισμό με βάση έτος 360 ημερών (άρθρο 5(5)) προστέθηκε μόλις με τον Ν. 49(Ι)/2016, μετά τις επίδικες χρεώσεις. Σε κάθε περίπτωση, η καταχρηστική ρήτρα δεν απαλλάσσει τον οφειλέτη από την αποπληρωμή του χρέους (άρθρο 6(2)), και το εύρημα αυτό δεν προσβλήθηκε. Το Εφετείο σημείωσε ότι ο Ν. 93(Ι)/1996 έχει στο μεταξύ καταργηθεί από τον περί Προστασίας του Καταναλωτή Νόμο, Ν. 112(Ι)/2021, σε ισχύ από 1 Ιανουαρίου 2022.

Συνταγματικότητα. Κάθε νόμος τεκμαίρεται συνταγματικός, εκτός αν αποδειχθεί το αντίθετο πέραν κάθε λογικής αμφιβολίας. Οι εναγόμενοι δεν εξειδίκευσαν ποτέ, ούτε πρωτόδικα ούτε στην έφεση, ποιες διατάξεις του Ν. 160(Ι)/1999 αντίκεινται στο Άρθρο 26 του Συντάγματος, και αυτό ήταν καθοριστικό. Η έφεση απορρίφθηκε με €4.000 έξοδα πλέον ΦΠΑ.

03Τι σημαίνει για εσάς

  • Για δανειολήπτες και εγγυητές: συγκεκριμένα, αλλιώς η υπεράσπιση αποτυγχάνει. Ζητήστε έγκαιρα τις πλήρεις καταστάσεις και αναθέστε σε λογιστή να σημειώσει κάθε εγγραφή που αμφισβητείτε, με τον λόγο και το ποσό. Ο δικηγόρος σας πρέπει στη συνέχεια να θέσει τις εγγραφές αυτές μία προς μία στον μάρτυρα της τράπεζας. Έκθεση που χαρακτηρίζει το υπόλοιπο «μολυσμένο» χωρίς να κατονομάζει εγγραφές δεν έχει βαρύτητα.
  • Τα επιχειρηματικά δάνεια δεν είναι καταναλωτικά. Όταν δανειολήπτης είναι εταιρεία, η προστασία των καταναλωτών από καταχρηστικές ρήτρες δεν εφαρμόζεται στο δάνειο. Οι εγγυητές που υπέγραψαν ως φυσικά πρόσωπα πρέπει να ζητήσουν συμβουλή για τη δική τους θέση, την οποία το Εφετείο αντιμετώπισε ως ξεχωριστή σύμβαση.
  • Ενημερώνετε την τράπεζα για τη διεύθυνσή σας. Επιστολές που στάλθηκαν στην τελευταία διεύθυνση που δώσατε και δεν επιστράφηκαν τεκμαίρεται ότι παραδόθηκαν. Το «δεν το παρέλαβα ποτέ» σπάνια πετυχαίνει.
  • Για πιστωτές: οι πιστοποιημένες καταστάσεις κάνουν τη βασική δουλειά. Η αναδόμηση του λογαριασμού και η παραίτηση από αμφισβητούμενες χρεώσεις πριν από τη δίκη δεν αποδυναμώνουν την απαίτηση, εφόσον μάρτυρας μπορεί να εξηγήσει γιατί έγινε.

04Ερωτήσεις που μας γίνονται

Η τράπεζα υπολόγιζε τόκο με βάση 360 ημέρες. Μπορώ να ανακτήσω τα χρήματα;

Ο κανόνας που χαρακτηρίζει καταχρηστικό τον υπολογισμό με βάση 360 ημέρες προστέθηκε στον νόμο για τις καταχρηστικές ρήτρες μόλις το 2016, με τον Ν. 49(Ι)/2016. Όπως σημείωσε το Εφετείο, δεν κάλυπτε χρεώσεις που έγιναν πριν από τότε, και προστατεύει καταναλωτές, όχι εταιρείες. Ακόμη και όπου ένας όρος είναι καταχρηστικός, η υπόλοιπη σύμβαση, περιλαμβανομένης της υποχρέωσης αποπληρωμής, κατά κανόνα ισχύει.

Η τράπεζα μείωσε την απαίτησή της πριν από τη δίκη. Αποδεικνύει αυτό ότι με υπερχρέωσε;

Όχι. Το Εφετείο αποδέχθηκε ότι η τράπεζα παραιτήθηκε από ορισμένες χρεώσεις για δικούς της εμπορικούς λόγους. Εξακολουθείτε να πρέπει να αποδείξετε ποιες χρεώσεις ήταν λανθασμένες.

Είμαι μόνο εγγυητής. Μπορεί η τράπεζα να με εναγάγει μαζί με την εταιρεία;

Ναι. Εδώ η εταιρεία και ο διευθυντής-εγγυητής καταδικάστηκαν αλληλέγγυα για τα ίδια ποσά, με διάταγμα εκποίησης του ενυπόθηκου ακινήτου της εταιρείας. Η ευθύνη του εγγυητή καθορίζεται από την εγγύηση που υπέγραψε, περιλαμβανομένου τυχόν ανώτατου ποσού.

05Επικοινωνήστε μαζί μας

Αν έχετε εναχθεί από τράπεζα ή εταιρεία εξυπηρέτησης δανείων, ή είστε πιστωτής που ετοιμάζει απαίτηση, στείλτε μας τις συμβάσεις, τις εγγυήσεις και τις καταστάσεις λογαριασμού. Απαντούμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας.

Συζητήστε την υπόθεσή σας →   office@anastasiosmanastasiou.law  ·  +357 22 510165

06Πηγές