The family justice reform enacted in early 2023 — the 18th Amendment of the Constitution together with Law 1(I)/2023 and the accompanying amendments to the Family Courts and related laws — is the most significant modernisation of Cyprus family law in three decades. Three years on, its practical effects are clear.
Consensual divorce, at last
Spouses who agree that the marriage should end may now file jointly for a consensual divorce, available once at least six months have passed from the marriage. Where there are minor children, the parents must also place before the court their agreed arrangements for the children. In our experience, a consensual divorce is typically concluded in a fraction of the time — and cost — of contested proceedings.
Separation ground reduced to two years
Where consent is absent, the ground of continuous separation has been reduced from four years to two years — and short attempts at reconciliation totalling up to three months do not interrupt the period. Combined with the restated grounds of irretrievable breakdown, this substantially shortens the path out of a marriage that has ended in fact.
A faster, simpler court
Divorce petitions are now heard by a single judge rather than a three-member bench, and Family Court jurisdiction applies regardless of religious group. One application can now combine custody, maintenance, and the family home and movables — matters which previously required parallel proceedings. The court may also order interim measures of its own motion and refer a child for counselling without parental consent. Appeals go to the single Court of Appeal operating since July 2023.
What has not (yet) changed
The long-discussed reform of parental care — including default joint exercise of parental responsibility (συνεπιμέλεια) — remains a bill before the House of Representatives and is not yet law. Custody and access continue to be governed by the Parents and Children Relations Law of 1990 (Law 216/1990) and the case law on the best interests of the child.
Η μεταρρύθμιση της οικογενειακής δικαιοσύνης που θεσπίστηκε στις αρχές του 2023 — η 18η Τροποποίηση του Συντάγματος μαζί με τον Νόμο 1(Ι)/2023 και τις συνοδευτικές τροποποιήσεις των περί Οικογενειακών Δικαστηρίων και συναφών νόμων — αποτελεί τον σημαντικότερο εκσυγχρονισμό του κυπριακού οικογενειακού δικαίου εδώ και τρεις δεκαετίες. Τρία χρόνια μετά, τα πρακτικά της αποτελέσματα είναι σαφή.
Συναινετικό διαζύγιο, επιτέλους
Οι σύζυγοι που συμφωνούν ότι ο γάμος πρέπει να λυθεί μπορούν πλέον να καταχωρήσουν από κοινού αίτηση για συναινετικό διαζύγιο, εφόσον έχουν παρέλθει τουλάχιστον έξι μήνες από την τέλεση του γάμου. Όπου υπάρχουν ανήλικα τέκνα, οι γονείς πρέπει επίσης να θέσουν ενώπιον του δικαστηρίου τις συμφωνημένες ρυθμίσεις για τα παιδιά. Από την εμπειρία μας, το συναινετικό διαζύγιο ολοκληρώνεται σε κλάσμα του χρόνου — και του κόστους — της επίδικης διαδικασίας.
Διάσταση: από τέσσερα σε δύο χρόνια
Όπου δεν υπάρχει συναίνεση, ο λόγος της συνεχούς διάστασης μειώθηκε από τέσσερα σε δύο χρόνια — και σύντομες απόπειρες επανασύνδεσης συνολικής διάρκειας έως τριών μηνών δεν διακόπτουν την περίοδο. Σε συνδυασμό με τους αναδιατυπωμένους λόγους ισχυρού κλονισμού, συντομεύεται ουσιωδώς η έξοδος από έναν γάμο που έχει de facto τερματιστεί.
Ταχύτερο, απλούστερο δικαστήριο
Οι αιτήσεις διαζυγίου εκδικάζονται πλέον από μονομελές δικαστήριο αντί τριμελούς, και η δικαιοδοσία του Οικογενειακού Δικαστηρίου ισχύει ανεξαρτήτως θρησκευτικής ομάδας. Μία αίτηση μπορεί πλέον να συνδυάζει γονική μέριμνα, διατροφή και οικογενειακή στέγη/κινητά — ζητήματα που προηγουμένως απαιτούσαν παράλληλες διαδικασίες. Το δικαστήριο μπορεί επίσης να εκδίδει προσωρινά διατάγματα αυτεπαγγέλτως και να παραπέμπει παιδί σε συμβουλευτική χωρίς γονική συναίνεση. Οι εφέσεις εκδικάζονται από το ενιαίο Εφετείο που λειτουργεί από τον Ιούλιο του 2023.
Τι δεν έχει (ακόμη) αλλάξει
Η πολυσυζητημένη μεταρρύθμιση της γονικής μέριμνας — περιλαμβανομένης της συνεπιμέλειας — παραμένει νομοσχέδιο ενώπιον της Βουλής και δεν αποτελεί ακόμη νόμο. Η επιμέλεια και η επικοινωνία εξακολουθούν να διέπονται από τον περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμο του 1990 (Ν. 216/1990) και τη νομολογία για το συμφέρον του παιδιού.