In shortA fire started in a closed restaurant on Amathountos Avenue in Limassol and spread to the souvenir shop next door. The shop owner’s insurer paid the claim and then sued the restaurant’s owner in the shop owner’s name, relying only on section 53 of the Civil Wrongs Law, Cap. 148. Under section 53, the claimant only has to prove that the damage was caused by fire and that the fire started in property occupied by the defendant; the burden then moves to the defendant to prove that there was no negligence on its part in the starting or spreading of the fire. The restaurant owner argued that the cause of the fire was unknown. The Court of Appeal held that an unknown cause helps the claimant, not the occupier. The appeal was dismissed and the judgment for €17,061.44 plus interest and costs stood.

On this page

  1. What happened
  2. What the court decided
  3. What it means for you
  4. Questions we are asked
  5. Making an enquiry
  6. Sources

01What happened

On 7 March 2008 two adjoining units in a building on Amathountos Avenue, Limassol, caught fire. Shops 3 and 4, a souvenir shop, belonged to Marie-Nellie Enterprises Limited. Shops 1 and 2, a restaurant, belonged to and were occupied by N. & G. Agapitos Ltd. The restaurant was not operating at the time.

The souvenir shop was damaged. Its owner put the damage at €17,061.44. It was insured and its insurer paid it €15,945.00. The insurer then took over the right to recover the loss (subrogation) and brought the action in the shop owner’s name. After some changes of position, the claim was put solely on section 53 of the Civil Wrongs Law, Cap. 148.

The restaurant owner admitted that it owned the restaurant, but said third persons managed it. It accepted that there had been a fire, but denied that it started in its premises and denied any responsibility. It also disputed the damage.

Six witnesses gave evidence, three for each side, including a loss assessor, an officer of the Limassol Fire Service, an inspector of the Electricity Authority and a foreman of the Electrical and Mechanical Services. The fire officer said the cause was a short circuit in the false ceiling of the restaurant and excluded a third party’s act, malicious action and a lit cigarette. The restaurant owner’s expert said there was no positive evidence of a short circuit and that the cause could not be identified. All the reports and all the expert evidence agreed that the fire started in the restaurant.

The District Court found that both conditions of section 53 were proved, that the restaurant owner had not proved it was not negligent, and gave judgment for €17,061.44 plus interest and costs. The restaurant owner appealed on four grounds.

02What the court decided

The Court of Appeal (Stavrou P., Konis and Papadopoulou JJ.) dismissed the appeal unanimously.

The rule in section 53. Section 53 of Cap. 148 provides that, where it is proved (a) that the damage was caused by fire and (b) that the defendant lit the fire, or is responsible for it, or was the occupier of the immovable property (or owner of the movable property) where the fire started, the defendant bears the burden of proving that there was no negligence for which it is responsible in relation to the starting or the spreading of the fire. The court noted that the section codified the principles of the English case Rylands v. Fletcher [1868] UKHL 1.

Why the law works this way. The purpose of section 53 is to relieve someone whose property is damaged by a fire that started next door from having to prove the exact cause, which is often very difficult or impossible because the claimant has no access to the neighbouring property. The rule is subject to the exception of the independent act of a third party (Christofi v. Petrakis Exhaust Silences Ltd (1993) 1 A.A.D. 543). The court also referred to Christofi v. Zachariadi (2002) 1 A.A.D. 401, Georgiou v. Stylianou (2009) 1 A.A.D. 70 and Stefanou v. Agrowise Ltd, Civil Appeal 368/2014, 28.3.2023.

Applied to this case. The damage from the fire was proved by the loss assessor, whose evidence was accepted and not contradicted. Occupation of the restaurant was admitted. No one suggested that the fire started in the shop or anywhere else. The burden therefore moved to the restaurant owner.

An unknown cause does not help the occupier. The Court of Appeal agreed with the trial judge that it did not matter whether the fire officer (short circuit) or the defendant’s expert (unknown cause) was right. If it was a short circuit, simply switching off the mains, which is what the restaurant owner had done, did not remove the risk of a short circuit. If the cause was unknown, the restaurant owner had to prove a cause for which it was not responsible, or prove generally that it had not been negligent. It did neither.

Illegal extensions on the neighbour’s shop were irrelevant. The restaurant owner argued that the shop had illegal building extensions, still standing despite a court demolition order, and that this was contributory negligence. The Court of Appeal held that there was no evidence that these extensions contributed to the damage, and an illegality unconnected with the damage could not affect the outcome.

Assessment of witnesses. The remaining grounds attacked the trial judge’s assessment of the evidence. Referring to Automind Enterprises Ltd v. Kythromak (Asphaltink) Ltd, Civil Appeal 366/2018, 31.1.2024, the court repeated that it rarely interferes with findings on credibility, and found no reason to do so. Expert witnesses are assessed by the same rules as other witnesses, with their reasoning and clarity also weighed.

The appeal was dismissed with €2,400 costs plus VAT in favour of the shop owner.

03What it means for you

  • Owners and occupiers of shops, restaurants and flats: if a fire starts in your premises and damages a neighbour, the law presumes you are at fault unless you prove otherwise. Keep electrical installations inspected and keep the records.
  • “We don’t know how it started” is not a defence: an unknown cause works against the occupier. You need evidence of a cause you are not responsible for, such as the independent act of a third party, or positive evidence that you took proper care.
  • Neighbours and their insurers: you do not need to prove what caused the fire. Proving the damage and that the fire started in the defendant’s premises is enough to shift the burden. Your insurer, once it has paid, can sue in your name.
  • Vacant or closed premises are still your responsibility: the restaurant here was not operating. Switching off the mains was not enough to escape liability.

04Questions we are asked

The fire started in my flat but I was not at home. Am I automatically liable?

Not automatically, but the burden is on you. Section 53 requires you to prove that there was no negligence on your part in the starting or spreading of the fire. An act of an independent third party is a recognised exception.

My insurer paid me. Can it sue the neighbour?

Yes. In this case the insurer, after paying €15,945.00, brought the action in the insured shop owner’s name under the principle of subrogation, and the judgment was upheld.

The neighbour’s property had illegal additions. Does that reduce what I pay?

Only if there is evidence that the illegal works actually contributed to the damage. Here there was none, so the argument failed.

05Making an enquiry

If fire, smoke or water damage has spread between neighbouring properties, whether you are the owner who suffered the loss or the occupier being blamed, send us the fire service report and any insurance correspondence. We will tell you where the burden lies and what evidence you need. Please contact our office in Nicosia on +357 22 510165 or at office@anastasiosmanastasiou.law.

06Sources

Εν συντομίαΦωτιά ξέσπασε σε κλειστό εστιατόριο στη Λεωφόρο Αμαθούντος στη Λεμεσό και εξαπλώθηκε στο διπλανό κατάστημα σουβενίρ. Η ασφαλιστική εταιρεία της ιδιοκτήτριας του καταστήματος πλήρωσε την απαίτηση και στη συνέχεια ενήγαγε την ιδιοκτήτρια του εστιατορίου στο όνομα της ασφαλισμένης, στηριζόμενη αποκλειστικά στο άρθρο 53 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148. Κατά το άρθρο 53, η ενάγουσα αρκεί να αποδείξει ότι η ζημιά προκλήθηκε από φωτιά και ότι η φωτιά ξεκίνησε από ακίνητο που κατείχε η εναγόμενη· το βάρος μετατίθεται τότε στην εναγόμενη να αποδείξει ότι δεν υπήρξε αμέλεια εκ μέρους της ως προς την έναρξη ή την επέκταση της φωτιάς. Η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου υποστήριξε ότι η αιτία της φωτιάς ήταν άγνωστη. Το Εφετείο έκρινε ότι η άγνωστη αιτία βοηθά την ενάγουσα, όχι τον κάτοχο. Η έφεση απορρίφθηκε και η απόφαση για €17.061,44 πλέον τόκων και εξόδων παρέμεινε σε ισχύ.

Σε αυτή τη σελίδα

  1. Τι συνέβη
  2. Τι αποφάσισε το δικαστήριο
  3. Τι σημαίνει για εσάς
  4. Ερωτήσεις που μας γίνονται
  5. Επικοινωνήστε μαζί μας
  6. Πηγές

01Τι συνέβη

Στις 7 Μαρτίου 2008 δύο εφαπτόμενα υποστατικά σε πολυκατοικία στη Λεωφόρο Αμαθούντος, στη Λεμεσό, τυλίχθηκαν στις φλόγες. Τα καταστήματα 3 και 4, ένα κατάστημα σουβενίρ, ανήκαν στη Marie-Nellie Enterprises Limited. Τα καταστήματα 1 και 2, ένα εστιατόριο, ανήκαν στη Ν. & Γ. Αγαπητός Λτδ και βρίσκονταν στην κατοχή της. Το εστιατόριο δεν λειτουργούσε τον χρόνο εκείνο.

Το κατάστημα σουβενίρ υπέστη ζημιές. Η ιδιοκτήτριά του τις υπολόγισε σε €17.061,44. Ήταν ασφαλισμένη και η ασφαλιστική της εταιρεία τής κατέβαλε €15.945,00. Η ασφαλιστική εταιρεία ανέλαβε στη συνέχεια το δικαίωμα ανάκτησης της ζημιάς (αρχή της αποκατάστασης, subrogation) και κίνησε την αγωγή στο όνομα της ιδιοκτήτριας του καταστήματος. Μετά από κάποιες αμφιταλαντεύσεις, η απαίτηση στηρίχθηκε αποκλειστικά στο άρθρο 53 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148.

Η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου παραδέχθηκε ότι ήταν ιδιοκτήτρια του εστιατορίου, αλλά υποστήριξε ότι τη διαχείρισή του ασκούσαν τρίτα πρόσωπα. Δέχθηκε ότι είχε εκδηλωθεί φωτιά, αλλά αρνήθηκε ότι ξεκίνησε από το δικό της υποστατικό και αρνήθηκε οποιαδήποτε ευθύνη. Αμφισβήτησε επίσης τις ζημιές.

Έδωσαν μαρτυρία έξι μάρτυρες, τρεις για κάθε πλευρά, μεταξύ των οποίων εκτιμητής ζημιών, αξιωματικός της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Λεμεσού, επιθεωρητής εγκαταστάσεων της ΑΗΚ και επιστάτης της Ηλεκτρομηχανολογικής Υπηρεσίας. Ο αξιωματικός της Πυροσβεστικής κατέθεσε ότι η αιτία ήταν βραχυκύκλωμα στο ψευδοτάβανο του εστιατορίου και απέκλεισε την πράξη τρίτου, την κακόβουλη ενέργεια και το αναμμένο τσιγάρο. Ο εμπειρογνώμονας της ιδιοκτήτριας του εστιατορίου κατέθεσε ότι δεν υπήρχαν θετικά στοιχεία βραχυκυκλώματος και ότι η αιτία δεν μπορούσε να προσδιοριστεί. Όλες οι εκθέσεις και όλη η εξειδικευμένη μαρτυρία συνέκλιναν ότι η φωτιά ξεκίνησε από το εστιατόριο.

Το Επαρχιακό Δικαστήριο έκρινε ότι αποδείχθηκαν και οι δύο προϋποθέσεις του άρθρου 53, ότι η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου δεν είχε αποδείξει ότι δεν ήταν αμελής, και εξέδωσε απόφαση για €17.061,44 πλέον τόκων και εξόδων. Η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου εφεσίβαλε με τέσσερις λόγους έφεσης.

02Τι αποφάσισε το δικαστήριο

Το Εφετείο (Σταύρου Π., Κονής και Παπαδοπούλου Δ.) απέρριψε ομόφωνα την έφεση.

Ο κανόνας του άρθρου 53. Το άρθρο 53 του Κεφ. 148 προβλέπει ότι, όταν αποδεικνύεται (α) ότι η ζημιά προκλήθηκε από φωτιά και (β) ότι ο εναγόμενος άναψε τη φωτιά, ή ευθύνεται για το άναμμά της, ή ήταν ο κάτοχος της ακίνητης ιδιοκτησίας (ή ο ιδιοκτήτης της κινητής ιδιοκτησίας) από την οποία άρχισε η φωτιά, ο εναγόμενος φέρει το βάρος απόδειξης ότι δεν υφίστατο αμέλεια για την οποία αυτός ευθύνεται σε σχέση με την έναρξη ή την επέκταση της φωτιάς. Το δικαστήριο σημείωσε ότι το άρθρο κωδικοποίησε τις αρχές της αγγλικής υπόθεσης Rylands v. Fletcher [1868] UKHL 1.

Γιατί ο νόμος λειτουργεί έτσι. Σκοπός του άρθρου 53 είναι να απαλλάξει όποιον υπέστη ζημιά από φωτιά που ξεκίνησε από το διπλανό ακίνητο από την υποχρέωση να αποδείξει την ακριβή αιτία, κάτι που είναι συχνά πολύ δύσκολο ή αδύνατο, αφού ο ενάγων δεν έχει πρόσβαση στο γειτονικό ακίνητο. Ο κανόνας υπόκειται στην εξαίρεση της ανεξάρτητης πράξης τρίτου (Χριστοφή v. Petrakis Exhaust Silences Ltd (1993) 1 Α.Α.Δ. 543). Το δικαστήριο παρέπεμψε επίσης στις Χριστοφή v. Ζαχαριάδη (2002) 1 Α.Α.Δ. 401, Γεωργίου v. Στυλιανού (2009) 1 Α.Α.Δ. 70 και Στεφάνου v. Agrowise Ltd, Πολιτική Έφεση 368/2014, 28.3.2023.

Εφαρμογή στην υπόθεση. Η ζημιά από τη φωτιά αποδείχθηκε από τον εκτιμητή ζημιών, η μαρτυρία του οποίου έγινε αποδεκτή και δεν αντικρούστηκε. Η κατοχή του εστιατορίου ήταν παραδεκτή. Κανείς δεν εισηγήθηκε ότι η φωτιά ξεκίνησε από το κατάστημα ή από αλλού. Το βάρος μετατέθηκε επομένως στην ιδιοκτήτρια του εστιατορίου.

Η άγνωστη αιτία δεν βοηθά τον κάτοχο. Το Εφετείο συμφώνησε με το πρωτόδικο Δικαστήριο ότι δεν είχε σημασία αν είχε δίκαιο ο αξιωματικός της Πυροσβεστικής (βραχυκύκλωμα) ή ο εμπειρογνώμονας της εναγομένης (άγνωστη αιτία). Αν επρόκειτο για βραχυκύκλωμα, το απλό κλείσιμο του γενικού διακόπτη, που είχε κάνει η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου, δεν εξουδετέρωνε τον κίνδυνο βραχυκυκλώματος. Αν η αιτία ήταν άγνωστη, η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου όφειλε να αποδείξει αιτία για την οποία δεν είχε ευθύνη, ή να αποδείξει γενικά ότι δεν υπήρξε αμελής. Δεν έκανε ούτε το ένα ούτε το άλλο.

Οι παράνομες προεκτάσεις στο κατάστημα του γείτονα ήταν άσχετες. Η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου υποστήριξε ότι το κατάστημα είχε παράνομες οικοδομικές προεκτάσεις, που εξακολουθούσαν να υφίστανται παρά το δικαστικό διάταγμα κατεδάφισης, και ότι αυτό συνιστούσε συντρέχουσα αμέλεια. Το Εφετείο έκρινε ότι δεν υπήρχε μαρτυρία ότι οι προεκτάσεις αυτές συνέτειναν στη ζημιά, και παρανομία ασύνδετη με τη ζημιά δεν μπορούσε να επηρεάσει το αποτέλεσμα.

Αξιολόγηση των μαρτύρων. Οι υπόλοιποι λόγοι έφεσης έβαλλαν κατά της αξιολόγησης της μαρτυρίας από το πρωτόδικο Δικαστήριο. Με αναφορά στην Automind Enterprises Ltd v. Κυθρομάκ (Ασφαλτινκ) Λτδ, Πολιτική Έφεση 366/2018, 31.1.2024, το δικαστήριο επανέλαβε ότι σπάνια επεμβαίνει σε ευρήματα αξιοπιστίας, και δεν βρήκε λόγο να το πράξει. Οι πραγματογνώμονες αξιολογούνται με τους ίδιους κανόνες όπως οι λοιποί μάρτυρες, με πρόσθετη στάθμιση της τεκμηρίωσης και της σαφήνειας της άποψής τους.

Η έφεση απορρίφθηκε με €2.400 έξοδα πλέον ΦΠΑ υπέρ της ιδιοκτήτριας του καταστήματος.

03Τι σημαίνει για εσάς

  • Ιδιοκτήτες και κάτοχοι καταστημάτων, εστιατορίων και διαμερισμάτων: αν φωτιά ξεκινήσει από το υποστατικό σας και προκαλέσει ζημιά σε γείτονα, ο νόμος τεκμαίρει ότι φταίτε εσείς, εκτός αν αποδείξετε το αντίθετο. Φροντίζετε να επιθεωρούνται οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις και φυλάσσετε τα σχετικά έγγραφα.
  • Το «δεν ξέρουμε πώς ξεκίνησε» δεν είναι υπεράσπιση: η άγνωστη αιτία λειτουργεί εις βάρος του κατόχου. Χρειάζεστε μαρτυρία για αιτία για την οποία δεν ευθύνεστε, όπως η ανεξάρτητη πράξη τρίτου, ή θετική μαρτυρία ότι επιδείξατε τη δέουσα επιμέλεια.
  • Γείτονες και οι ασφαλιστές τους: δεν χρειάζεται να αποδείξετε τι προκάλεσε τη φωτιά. Η απόδειξη της ζημιάς και του ότι η φωτιά ξεκίνησε από το υποστατικό του εναγομένου αρκεί για να μετατεθεί το βάρος. Η ασφαλιστική σας εταιρεία, αφού σας πληρώσει, μπορεί να εναγάγει στο όνομά σας.
  • Τα κενά ή κλειστά υποστατικά παραμένουν ευθύνη σας: το εστιατόριο εδώ δεν λειτουργούσε. Το κλείσιμο του γενικού διακόπτη δεν αρκούσε για απαλλαγή από την ευθύνη.

04Ερωτήσεις που μας γίνονται

Η φωτιά ξεκίνησε από το διαμέρισμά μου, αλλά δεν ήμουν στο σπίτι. Ευθύνομαι αυτόματα;

Όχι αυτόματα, αλλά το βάρος είναι σε εσάς. Το άρθρο 53 απαιτεί να αποδείξετε ότι δεν υπήρξε αμέλεια εκ μέρους σας ως προς την έναρξη ή την επέκταση της φωτιάς. Η πράξη ανεξάρτητου τρίτου είναι αναγνωρισμένη εξαίρεση.

Η ασφαλιστική μου με πλήρωσε. Μπορεί να εναγάγει τον γείτονα;

Ναι. Στην υπόθεση αυτή η ασφαλιστική εταιρεία, αφού κατέβαλε €15.945,00, κίνησε την αγωγή στο όνομα της ασφαλισμένης ιδιοκτήτριας του καταστήματος βάσει της αρχής της αποκατάστασης (subrogation), και η απόφαση επικυρώθηκε.

Το ακίνητο του γείτονα είχε παράνομες προσθήκες. Μειώνει αυτό το ποσό που θα πληρώσω;

Μόνο αν υπάρχει μαρτυρία ότι οι παράνομες εργασίες πράγματι συνέτειναν στη ζημιά. Εδώ δεν υπήρχε, και το επιχείρημα απέτυχε.

05Επικοινωνήστε μαζί μας

Αν ζημιά από φωτιά, καπνό ή νερό έχει εξαπλωθεί μεταξύ γειτονικών ακινήτων, είτε είστε ο ιδιοκτήτης που υπέστη τη ζημιά είτε ο κάτοχος στον οποίο αποδίδεται η ευθύνη, στείλτε μας την έκθεση της Πυροσβεστικής και την αλληλογραφία με την ασφαλιστική εταιρεία. Θα σας πούμε πού βρίσκεται το βάρος απόδειξης και ποια μαρτυρία χρειάζεστε. Επικοινωνήστε με το γραφείο μας στη Λευκωσία στο +357 22 510165 ή στο office@anastasiosmanastasiou.law.

06Πηγές