In shortA developer hired an interior designer to design the fit-out of a luxury residential complex in Limassol and to supervise the works. When serious defects surfaced at the end, the District Court ordered the designer to pay €174,570, the actual cost of putting things right. The Court of Appeal upheld that decision in full. It read the contract's supervision clauses as clear: the designer had to supervise and control the works, not only draw the designs, and had to visit the site twice a week. It also held that the developer had done what the law expects to limit its loss, and that the right measure of damages was the real cost of repair. The appeal was dismissed with €4,000 costs plus VAT, if any.

On this page

  1. What happened
  2. What the court decided
  3. What it means for you
  4. Questions we are asked
  5. Making an enquiry
  6. Sources

01What happened

The respondent, Bakeview Properties Ltd, built luxury residences. Under a written agreement dated 1 June 2009 it engaged the appellant, an interior designer, to design, supervise and control the decorative works for the renovation of the “Santa Barbara Residence” complex in Limassol.

Towards the end of the project, when protective coverings came off, serious defects appeared. Bakeview ended the agreement and had the faulty work put right by others. It then sued for €174,570, claiming professional negligence and breach of contract: design errors and omissions, and poor supervision of the decorative works.

The designer admitted that some defects existed. Her defence was that she had kept the developer or its site foremen informed, that she was not responsible for day-to-day or construction supervision, and that the real problem was the contractors, subcontractors and workers and the quality of materials. The District Court found against her and awarded the full sum. She appealed on four remaining grounds (two had been withdrawn).

02What the court decided

The Court of Appeal dismissed the appeal on every ground. In substance it decided three things.

1. The supervision duty was written into the contract. The court set out clauses 1, 3 and 8 of the agreement. Clause 1 covered “the supervision and control of execution of the works”. Clause 3 said the designer undertakes to supervise and control the execution of the relevant constructions, reconstructions, repairs and other activities and their conformity with the design, and would visit the site while the works were carried out. Clause 8 said she would visit the site twice a week, for half a day each time. The court, agreeing with the trial judge, held that these terms were clear and left no ambiguity, citing the interpretation principles in Amethyst Distributors Ltd v. Holy Monastery of Kykkos (2011) 1 A.A.D. 199. It adopted the trial judge’s question: if there was no duty to supervise, why would the contract require twice-weekly visits? The designer had also accepted in evidence that she was responsible for supervising the execution of her own designs.

2. A clause about drawings did not cut that duty down. The designer relied on the last sentence of clause 2.4, which said her drawings and materials had to be detailed enough for immediate execution without her further intervention. The court said this had to be read together with clause 3, not on its own. The damages awarded were for poor supervision of the works carrying out her designs, which was a breach of her duties.

3. Damages: the real cost of repair, and no failure to limit the loss. Relying on Saab v. Holy Monastery of Ayios Neophytos (1982) 1 C.L.R. 499, Johnston v. Agnew and East Ham Corporation v. Bernard Sunley [1966] A.C. 406, the court confirmed that the usual measure for a defective building is the cost of reinstatement. The alternative “difference in value” approach, which applies where repair cost is out of proportion to the benefit (Ruxley Electronics v. Forsyth), did not apply here. The quantity surveyor’s report was based on actual invoices and receipts, a method not challenged in cross-examination. It was written some 14 months after his first visit because the repairs had to be finished before the true cost could be known. On mitigation, the court applied George Charalambous Ltd v. Kalos Kafes Ltd (1997) 1 A.A.D. 199 and section 73(3) of the Contracts Law, Cap. 149: the injured party must take reasonable steps to limit its loss, and it is for the other side to prove it did not. The evidence showed the developer acted promptly. The designer had told it about defects only after May 2012, when the developer’s own director had already found them.

The designer also argued that the developer later sold the project for €22 million, which she said showed it suffered no loss. The court refused to deal with this because it was never pleaded or proved at trial. The only mention of the sale price was a question put in cross-examination and then withdrawn.

03What it means for you

  • Read the supervision clause before you sign. Words such as “supervise and control the execution of the works” create a real duty. A professional cannot later say supervision was only the contractor’s or architect’s job if the contract says otherwise.
  • Say exactly what each professional covers. If you want the designer, architect, engineer and contractor to have separate roles, the contract should say who checks what, and how often.
  • Document defects as they appear, and repair promptly. The developer won partly because it moved quickly and kept invoices for every repair. Keep a snagging list, photographs and receipts.
  • Raise every defence at trial. A point not pleaded in the first-instance court, like the later sale price here, generally cannot be raised on appeal.

04Questions we are asked

Does a designer or consultant have to be on site every day to be liable?

Not necessarily. Here the contract required two half-day visits a week, and the court held that was enough to create a duty of supervision. What counts is what the contract says the professional undertook to do.

Can the owner claim the full cost of repairs?

Usually yes, if the owner acted reasonably in having the work repaired. The court confirmed that the normal measure is the cost of reinstatement. The exception is where that cost is out of all proportion to the benefit gained.

What if the owner waits before taking action?

The owner must take reasonable steps to limit its loss. The party blamed for the loss has to prove the owner failed to do so. In this case the developer’s quick response defeated that argument.

05Making an enquiry

If you are in a dispute over defective fit-out or building works, or you are reviewing a contract with a designer, architect or contractor, please contact our office to discuss your position. A short initial call is usually enough to tell you what to do next.

06Sources

Εν συντομίαDeveloper προσέλαβε διακοσμήτρια εσωτερικών χώρων για τον σχεδιασμό της διαμόρφωσης πολυτελούς οικιστικού συγκροτήματος στη Λεμεσό και για την επίβλεψη των εργασιών. Όταν στο τέλος αναδείχθηκαν σοβαρά ελαττώματα, το Επαρχιακό Δικαστήριο διέταξε τη διακοσμήτρια να πληρώσει €174.570, το πραγματικό κόστος αποκατάστασης. Το Εφετείο επικύρωσε την απόφαση στο σύνολό της. Ερμήνευσε τους όρους επίβλεψης της σύμβασης ως σαφείς: η διακοσμήτρια όφειλε να επιβλέπει και να ελέγχει τις εργασίες, όχι μόνο να σχεδιάζει, και να επισκέπτεται το εργοτάξιο δύο φορές την εβδομάδα. Έκρινε επίσης ότι ο developer είχε κάνει ό,τι αναμένει ο νόμος για τον περιορισμό της ζημιάς του, και ότι το ορθό μέτρο αποζημίωσης ήταν το πραγματικό κόστος επισκευής. Η έφεση απορρίφθηκε με €4.000 έξοδα πλέον ΦΠΑ, αν υπάρχει.

Σε αυτή τη σελίδα

  1. Τι συνέβη
  2. Τι αποφάσισε το δικαστήριο
  3. Τι σημαίνει για εσάς
  4. Ερωτήσεις που μας γίνονται
  5. Επικοινωνήστε μαζί μας
  6. Πηγές

01Τι συνέβη

Η εφεσίβλητη, Bakeview Properties Ltd, ανήγειρε πολυτελείς κατοικίες. Με γραπτή συμφωνία ημερομηνίας 1 Ιουνίου 2009 ανέθεσε στην εφεσείουσα, διακοσμήτρια εσωτερικών χώρων, τον σχεδιασμό, την επίβλεψη και τον έλεγχο των διακοσμητικών εργασιών για την ανακαίνιση του συγκροτήματος «Santa Barbara Residence» στη Λεμεσό.

Προς το τέλος του έργου, όταν αφαιρέθηκαν τα προστατευτικά καλύμματα, εμφανίστηκαν σοβαρά ελαττώματα. Η Bakeview τερμάτισε τη συμφωνία και ανέθεσε σε άλλους την αποκατάσταση των ελαττωματικών εργασιών. Ενήγαγε κατόπιν για €174.570, επικαλούμενη επαγγελματική αμέλεια και παράβαση σύμβασης: σφάλματα και παραλείψεις στον σχεδιασμό, και πλημμελή επίβλεψη των διακοσμητικών εργασιών.

Η διακοσμήτρια παραδέχθηκε ότι υπήρχαν ορισμένα ελαττώματα. Η υπεράσπισή της ήταν ότι κρατούσε ενήμερο τον developer ή τους εργοδηγούς του, ότι δεν ήταν υπεύθυνη για την καθημερινή ή κατασκευαστική επίβλεψη, και ότι το πραγματικό πρόβλημα ήταν οι εργολάβοι, οι υπεργολάβοι και οι εργάτες και η ποιότητα των υλικών. Το Επαρχιακό Δικαστήριο αποφάνθηκε εναντίον της και επιδίκασε ολόκληρο το ποσό. Εφεσίβαλε με τέσσερις εναπομείναντες λόγους (δύο είχαν αποσυρθεί).

02Τι αποφάσισε το δικαστήριο

Το Εφετείο απέρριψε την έφεση σε κάθε λόγο της. Κατ’ ουσίαν έκρινε τρία πράγματα.

1. Το καθήκον επίβλεψης ήταν γραμμένο στη σύμβαση. Το δικαστήριο παρέθεσε τους όρους 1, 3 και 8 της συμφωνίας. Ο όρος 1 κάλυπτε «την επίβλεψη και τον έλεγχο της εκτέλεσης των εργασιών». Ο όρος 3 όριζε ότι η διακοσμήτρια αναλαμβάνει να επιβλέπει και να ελέγχει την εκτέλεση των σχετικών κατασκευών, ανακατασκευών, επισκευών και άλλων δραστηριοτήτων και τη συμμόρφωσή τους με τον σχεδιασμό, και ότι θα επισκεπτόταν το εργοτάξιο κατά την εκτέλεση των εργασιών. Ο όρος 8 όριζε ότι θα επισκεπτόταν το εργοτάξιο δύο φορές την εβδομάδα, για μισή ημέρα κάθε φορά. Το δικαστήριο, συμφωνώντας με τον πρωτόδικο δικαστή, έκρινε ότι οι όροι αυτοί ήταν σαφείς και δεν άφηναν αμφιβολία, παραπέμποντας στις ερμηνευτικές αρχές της Amethyst Distributors Ltd v. Ιεράς Μονής Κύκκου (2011) 1 Α.Α.Δ. 199. Υιοθέτησε το ερώτημα του πρωτόδικου δικαστή: αν δεν υπήρχε καθήκον επίβλεψης, γιατί η σύμβαση να απαιτεί επισκέψεις δύο φορές την εβδομάδα; Η διακοσμήτρια είχε επίσης αποδεχθεί στη μαρτυρία της ότι ήταν υπεύθυνη για την επίβλεψη της εκτέλεσης των δικών της σχεδίων.

2. Όρος για τα σχέδια δεν περιόριζε το καθήκον αυτό. Η διακοσμήτρια βασίστηκε στην τελευταία πρόταση του όρου 2.4, που όριζε ότι τα σχέδια και τα υλικά της έπρεπε να είναι αρκετά λεπτομερή για άμεση εκτέλεση χωρίς περαιτέρω παρέμβασή της. Το δικαστήριο είπε ότι αυτό έπρεπε να διαβαστεί μαζί με τον όρο 3, όχι μεμονωμένα. Η αποζημίωση που επιδικάστηκε αφορούσε την πλημμελή επίβλεψη των εργασιών που υλοποιούσαν τα σχέδιά της, που συνιστούσε παράβαση των καθηκόντων της.

3. Αποζημίωση: το πραγματικό κόστος επισκευής, και καμία παράλειψη περιορισμού της ζημιάς. Στηριζόμενο στις Saab v. Ιεράς Μονής Αγίου Νεοφύτου (1982) 1 C.L.R. 499, Johnston v. Agnew και East Ham Corporation v. Bernard Sunley [1966] A.C. 406, το δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι το σύνηθες μέτρο για ελαττωματικό κτίριο είναι το κόστος αποκατάστασης. Η εναλλακτική προσέγγιση της «διαφοράς αξίας», που εφαρμόζεται όπου το κόστος επισκευής είναι δυσανάλογο προς το όφελος (Ruxley Electronics v. Forsyth), δεν είχε εφαρμογή εδώ. Η έκθεση του επιμετρητή ποσοτήτων βασιζόταν σε πραγματικά τιμολόγια και αποδείξεις, μέθοδος που δεν αμφισβητήθηκε στην αντεξέταση. Συντάχθηκε περίπου 14 μήνες μετά την πρώτη του επίσκεψη επειδή οι επισκευές έπρεπε να ολοκληρωθούν πριν γίνει γνωστό το πραγματικό κόστος. Για τον μετριασμό της ζημιάς, το δικαστήριο εφάρμοσε τη George Charalambous Ltd v. Kalos Kafes Ltd (1997) 1 Α.Α.Δ. 199 και το άρθρο 73(3) του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149: το ζημιωθέν μέρος οφείλει να λάβει εύλογα μέτρα για τον περιορισμό της ζημιάς του, και στην άλλη πλευρά ανήκει να αποδείξει ότι δεν το έκανε. Η μαρτυρία έδειξε ότι ο developer ενήργησε άμεσα. Η διακοσμήτρια τον είχε ενημερώσει για ελαττώματα μόνο μετά τον Μάιο του 2012, όταν ο ίδιος ο διευθυντής του developer τα είχε ήδη εντοπίσει.

Η διακοσμήτρια υποστήριξε επίσης ότι ο developer πώλησε αργότερα το έργο για €22 εκατομμύρια, πράγμα που κατά την ίδια έδειχνε ότι δεν υπέστη ζημιά. Το δικαστήριο αρνήθηκε να το εξετάσει επειδή δεν είχε δικογραφηθεί ούτε αποδειχθεί στη δίκη. Η μόνη αναφορά στην τιμή πώλησης ήταν ερώτηση που τέθηκε στην αντεξέταση και κατόπιν αποσύρθηκε.

03Τι σημαίνει για εσάς

  • Διαβάστε τον όρο επίβλεψης πριν υπογράψετε. Λέξεις όπως «επιβλέπει και ελέγχει την εκτέλεση των εργασιών» δημιουργούν πραγματικό καθήκον. Επαγγελματίας δεν μπορεί να πει εκ των υστέρων ότι η επίβλεψη ήταν δουλειά μόνο του εργολάβου ή του αρχιτέκτονα, αν η σύμβαση λέει το αντίθετο.
  • Πείτε ακριβώς τι καλύπτει κάθε επαγγελματίας. Αν θέλετε ο διακοσμητής, ο αρχιτέκτονας, ο μηχανικός και ο εργολάβος να έχουν ξεχωριστούς ρόλους, η σύμβαση πρέπει να λέει ποιος ελέγχει τι, και πόσο συχνά.
  • Τεκμηριώστε τα ελαττώματα όταν εμφανίζονται, και επισκευάστε άμεσα. Ο developer κέρδισε εν μέρει επειδή κινήθηκε γρήγορα και κράτησε τιμολόγια για κάθε επισκευή. Κρατήστε κατάλογο εκκρεμοτήτων, φωτογραφίες και αποδείξεις.
  • Εγείρετε κάθε υπεράσπιση στη δίκη. Σημείο που δεν δικογραφήθηκε πρωτοδίκως, όπως η μεταγενέστερη τιμή πώλησης εδώ, κατά κανόνα δεν μπορεί να εγερθεί κατ’ έφεση.

04Ερωτήσεις που μας γίνονται

Πρέπει ο διακοσμητής ή ο σύμβουλος να βρίσκεται στο εργοτάξιο κάθε μέρα για να ευθύνεται;

Όχι απαραίτητα. Εδώ η σύμβαση απαιτούσε δύο επισκέψεις μισής ημέρας την εβδομάδα, και το δικαστήριο έκρινε ότι αυτό αρκούσε για να δημιουργηθεί καθήκον επίβλεψης. Αυτό που μετρά είναι τι λέει η σύμβαση ότι ανέλαβε ο επαγγελματίας.

Μπορεί ο ιδιοκτήτης να αξιώσει το πλήρες κόστος των επισκευών;

Συνήθως ναι, αν ο ιδιοκτήτης ενήργησε εύλογα αναθέτοντας την επισκευή. Το δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι το σύνηθες μέτρο είναι το κόστος αποκατάστασης. Εξαίρεση υπάρχει όπου το κόστος αυτό είναι εντελώς δυσανάλογο προς το όφελος.

Τι γίνεται αν ο ιδιοκτήτης περιμένει πριν ενεργήσει;

Ο ιδιοκτήτης οφείλει να λάβει εύλογα μέτρα για τον περιορισμό της ζημιάς του. Το μέρος στο οποίο αποδίδεται η ζημιά οφείλει να αποδείξει ότι ο ιδιοκτήτης δεν το έκανε. Στην υπόθεση αυτή η γρήγορη αντίδραση του developer ανέτρεψε το επιχείρημα αυτό.

05Επικοινωνήστε μαζί μας

Αν βρίσκεστε σε διαφορά για ελαττωματικές εργασίες διαμόρφωσης ή οικοδομικές εργασίες, ή εξετάζετε σύμβαση με διακοσμητή, αρχιτέκτονα ή εργολάβο, επικοινωνήστε με το γραφείο μας για να συζητήσουμε τη θέση σας. Ένα σύντομο αρχικό τηλεφώνημα αρκεί συνήθως για να σας πούμε τι να κάνετε στη συνέχεια.

06Πηγές