In shortA finance company sued a borrower company and its two director-guarantors for €135,468.24 plus interest and an order to sell mortgaged apartments. The borrower said that all it had signed was a promissory note. The Court of Appeal upheld judgment for the lender: a claim is decided by the facts, not the label in the court papers, and the loan application, guarantee letters and extension agreement showed that this was a loan. The note could not be treated as an ordinary promissory note because its monthly interest exceeded the legal annual cap of 9%. The borrowers were also held to the sums they had agreed in court, and the guarantors had no right to complain that the lender had not told them to take independent legal advice. The appeal failed, with €4,000 costs plus VAT.

On this page

  1. What happened
  2. What the court decided
  3. What it means for you
  4. Questions we are asked
  5. Making an enquiry
  6. Sources

01What happened

The first appellant, D&L Developments Ltd, borrowed from Ellinas Finance. The second and third appellants, its directors, guaranteed the borrowing, and the company mortgaged apartments as extra security. The District Court gave judgment for €135,468.24 plus interest at 1.25% a month from 15 December 2011 until payment, together with an order for the sale of the mortgaged properties.

The lender had pleaded its claim on several alternative bases: a loan agreement, an acknowledgement of debt, a promissory note, an ordinary bill, an account stated, unjust enrichment, money had and received, and a written guarantee. The borrowers said the only thing they had signed was a promissory note for LK80,000 (about €136,681), and that they had received €132,186.

At trial, on 25 September 2019, the borrowers’ lawyers made recorded statements narrowing the dispute. They accepted that the mortgage was a valid mortgage, and agreed that if the document of 2 February 2006 (Exhibit 2) was found to be a promissory note, judgment would be given on the basis of the lender’s statement at Exhibit 45, while if it was a loan, judgment would be given on the basis of Exhibit 40. They also withdrew their counterclaim.

02What the court decided

The Court of Appeal rejected all eight grounds of appeal and confirmed the judgment. In substance:

1. The facts decide the claim, not the label. The borrowers argued that the lender’s papers did not match its evidence, and that it could not pursue every alternative basis. The court followed Alexandros Evangelou Camera House Ltd v. Minerva Finance & Investments Ltd (2004) 1 A.A.D. 1734: a cause of action depends on the facts that support it, not on the name given in the pleadings, and any remedy justified by those facts can be granted. It distinguished Leonidou v. Spyridaki (2012) 1 A.A.D. 1694, which concerned an ordinary bill of exchange, a special legal regime in which alternative bases could not be pursued. Here, apart from Exhibit 2 itself, the documents all showed a loan: a loan application (Exhibit 1), letters to the guarantors about the guarantee “pursuant to a loan agreement” (Exhibits 4A and 4B), and an agreement extending the time to repay the loan (Exhibit 5).

2. The note was not an ordinary promissory note. The court agreed with the trial judge that Exhibit 2 did not meet the requirements of section 78 of Cap. 149, as the judgment cites it. The law caps the interest at 9% a year, while the note provided for interest per month, which comes to more than 9% over a year.

3. The trial judge’s view of the witnesses stood. Relying on Christodoulidou v. Mocassino Shoes Ltd (2006) 1 A.A.D. 294, the court said it interferes with findings on credibility only if they are contrary to common sense or unsupported by the accepted evidence.

4. The mortgage and the amount. The mortgage (Exhibit 7, paragraph 17) secured the note of 2 February 2006 for LK80,000 plus interest at 1.25% a month and costs. Exhibit 40 showed a loan balance of €98,399.66 and unpaid interest of €37,068.58, totalling €135,468.24. The borrowers had paid €100,903.07 over time, but this went towards both interest and capital. Because they had agreed in court that judgment would follow Exhibit 40 if the document was a loan, they could not now dispute the sum. Agreed facts bind the court.

5. No duty to insist on independent legal advice. The guarantors said the lender should have told them to take independent legal advice. The court noted that before signing they had received letters setting out the main terms of the guarantee, and that they were directors of the borrower and knew its finances. Following Mavroskoufis v. Piraeus Bank (Cyprus) Ltd (2014) 1 A.A.D. 839, a lender that gives the guarantor copies to study before signing is under no duty to check whether independent legal advice was obtained.

03What it means for you

  • Look at what the documents say as a whole. The title of a document does not decide what it is. The court looked at the application, letters and extension agreement, which all described a loan.
  • Interest written as a monthly rate can defeat a promissory note. If a document is meant to be an ordinary promissory note, the interest terms must fit within the legal annual cap. If they do not, it may be treated as evidence of a loan instead.
  • Be careful about what your lawyer agrees in court. The borrowers were held to the sums they had agreed would apply. Statements recorded in court can limit later arguments on appeal.
  • Guarantors should read and take advice before signing. Directors who guarantee a company’s debt cannot generally say afterwards that they were not advised to seek legal advice, if the lender gave them the terms in advance.

04Questions we are asked

If I signed a promissory note, can the lender still sue on a loan?

Yes, if the facts show a loan and the lender pleaded loan as one of its bases. The court looks at what was really agreed, not just the document’s heading.

Can the lender sell a mortgaged property under the same judgment?

Yes. Here the District Court ordered the sale of the mortgaged apartments, and the appeal court upheld it, since the mortgage secured the note and interest.

Do guarantors have to be told to get legal advice?

Not necessarily. In this case the guarantors were sent the main terms in advance and were directors who knew the company’s position, so the lender had no further duty.

05Making an enquiry

If you are facing a claim from a lender, or have guaranteed a company’s borrowing, please contact our office to discuss your position and what the documents really say.

06Sources

Εν συντομίαΧρηματοδοτική εταιρεία ενήγαγε δανειολήπτρια εταιρεία και τους δύο διευθυντές-εγγυητές της για €135.468,24 πλέον τόκων και διάταγμα πώλησης υποθηκευμένων διαμερισμάτων. Η δανειολήπτρια ισχυρίστηκε ότι το μόνο που είχε υπογράψει ήταν γραμμάτιο. Το Εφετείο επικύρωσε την απόφαση υπέρ της δανείστριας: η αξίωση κρίνεται από τα γεγονότα, όχι από τον τίτλο στα δικόγραφα, και η αίτηση δανείου, οι επιστολές εγγύησης και η συμφωνία παράτασης έδειχναν ότι επρόκειτο για δάνειο. Το γραμμάτιο δεν μπορούσε να θεωρηθεί γραμμάτιο συνήθους τύπου επειδή ο μηνιαίος τόκος του υπερέβαινε το νόμιμο ετήσιο όριο του 9%. Οι δανειολήπτες δεσμεύονταν επίσης από τα ποσά που είχαν συμφωνήσει στο δικαστήριο, και οι εγγυητές δεν είχαν δικαίωμα να παραπονεθούν ότι η δανείστρια δεν τους είχε πει να λάβουν ανεξάρτητη νομική συμβουλή. Η έφεση απέτυχε, με €4.000 έξοδα πλέον ΦΠΑ.

Σε αυτή τη σελίδα

  1. Τι συνέβη
  2. Τι αποφάσισε το δικαστήριο
  3. Τι σημαίνει για εσάς
  4. Ερωτήσεις που μας γίνονται
  5. Επικοινωνήστε μαζί μας
  6. Πηγές

01Τι συνέβη

Η πρώτη εφεσείουσα, D&L Developments Ltd, δανείστηκε από την Ellinas Finance. Ο δεύτερος και η τρίτη εφεσείοντες, διευθυντές της, εγγυήθηκαν τον δανεισμό, και η εταιρεία υποθήκευσε διαμερίσματα ως πρόσθετη εξασφάλιση. Το Επαρχιακό Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση για €135.468,24 πλέον τόκο 1,25% μηνιαίως από 15 Δεκεμβρίου 2011 μέχρι εξόφλησης, μαζί με διάταγμα πώλησης των υποθηκευμένων ακινήτων.

Η δανείστρια είχε δικογραφήσει την αξίωσή της σε διάφορες διαζευκτικές βάσεις: συμφωνία δανείου, αναγνώριση χρέους, γραμμάτιο, συναλλαγματική, εκκαθαρισμένο λογαριασμό, αδικαιολόγητο πλουτισμό, χρήματα ληφθέντα, και γραπτή εγγύηση. Οι δανειολήπτες ισχυρίστηκαν ότι το μόνο που είχαν υπογράψει ήταν γραμμάτιο για ΛΚ80.000 (περίπου €136.681), και ότι είχαν λάβει €132.186.

Στη δίκη, στις 25 Σεπτεμβρίου 2019, οι δικηγόροι των δανειοληπτών έκαναν καταγεγραμμένες δηλώσεις που περιόρισαν τη διαφορά. Δέχθηκαν ότι η υποθήκη ήταν έγκυρη, και συμφώνησαν ότι αν το έγγραφο της 2ας Φεβρουαρίου 2006 (Τεκμήριο 2) κρινόταν γραμμάτιο, απόφαση θα εκδιδόταν με βάση την κατάσταση της δανείστριας στο Τεκμήριο 45, ενώ αν ήταν δάνειο, με βάση το Τεκμήριο 40. Απέσυραν επίσης την ανταπαίτησή τους.

02Τι αποφάσισε το δικαστήριο

Το Εφετείο απέρριψε και τους οκτώ λόγους έφεσης και επικύρωσε την απόφαση. Κατ’ ουσίαν:

1. Τα γεγονότα κρίνουν την αξίωση, όχι ο τίτλος. Οι δανειολήπτες υποστήριξαν ότι τα δικόγραφα της δανείστριας δεν συνάδουν με τη μαρτυρία της, και ότι δεν μπορούσε να επιδιώκει κάθε διαζευκτική βάση. Το δικαστήριο ακολούθησε την Alexandros Evangelou Camera House Ltd v. Minerva Finance & Investments Ltd (2004) 1 Α.Α.Δ. 1734: η βάση αγωγής εξαρτάται από τα γεγονότα που τη στηρίζουν, όχι από το όνομα που της δίδεται στα δικόγραφα, και κάθε θεραπεία που δικαιολογείται από τα γεγονότα αυτά μπορεί να χορηγηθεί. Διέκρινε τη Λεωνίδου v. Σπυριδάκη (2012) 1 Α.Α.Δ. 1694, που αφορούσε συναλλαγματική, ειδικό νομικό καθεστώς στο οποίο δεν μπορούσαν να επιδιωχθούν διαζευκτικές βάσεις. Εδώ, πέρα από το ίδιο το Τεκμήριο 2, όλα τα έγγραφα έδειχναν δάνειο: αίτηση δανείου (Τεκμήριο 1), επιστολές προς τους εγγυητές για την εγγύηση «δυνάμει συμφωνίας δανείου» (Τεκμήρια 4Α και 4Β), και συμφωνία παράτασης του χρόνου αποπληρωμής του δανείου (Τεκμήριο 5).

2. Το γραμμάτιο δεν ήταν γραμμάτιο συνήθους τύπου. Το δικαστήριο συμφώνησε με τον πρωτόδικο δικαστή ότι το Τεκμήριο 2 δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις του άρθρου 78 του Κεφ. 149, όπως το παραθέτει η απόφαση. Ο νόμος περιορίζει τον τόκο στο 9% ετησίως, ενώ το γραμμάτιο προέβλεπε τόκο ανά μήνα, που υπερβαίνει το 9% σε ετήσια βάση.

3. Η κρίση του πρωτόδικου δικαστή για τους μάρτυρες παρέμεινε. Παραπέμποντας στη Χριστοδουλίδου v. Mocassino Shoes Ltd (2006) 1 Α.Α.Δ. 294, το δικαστήριο είπε ότι επεμβαίνει σε ευρήματα αξιοπιστίας μόνο αν αντιστρατεύονται την κοινή λογική ή δεν υποστηρίζονται από την αποδεκτή μαρτυρία.

4. Η υποθήκη και το ποσό. Η υποθήκη (Τεκμήριο 7, παράγραφος 17) εξασφάλιζε το γραμμάτιο της 2ας Φεβρουαρίου 2006 για ΛΚ80.000 πλέον τόκο 1,25% μηνιαίως και έξοδα. Το Τεκμήριο 40 έδειχνε υπόλοιπο δανείου €98.399,66 και απλήρωτους τόκους €37.068,58, σύνολο €135.468,24. Οι δανειολήπτες είχαν καταβάλει διαχρονικά €100.903,07, αλλά τα ποσά αυτά πήγαν έναντι τόκων και κεφαλαίου. Αφού είχαν συμφωνήσει στο δικαστήριο ότι η απόφαση θα ακολουθούσε το Τεκμήριο 40 αν το έγγραφο ήταν δάνειο, δεν μπορούσαν τώρα να αμφισβητήσουν το ποσό. Τα παραδεκτά γεγονότα δεσμεύουν το δικαστήριο.

5. Καμία υποχρέωση να επιμείνει σε ανεξάρτητη νομική συμβουλή. Οι εγγυητές υποστήριξαν ότι η δανείστρια όφειλε να τους πει να λάβουν ανεξάρτητη νομική συμβουλή. Το δικαστήριο σημείωσε ότι πριν υπογράψουν είχαν λάβει επιστολές που εξέθεταν τους κύριους όρους της εγγύησης, και ότι ήταν διευθυντές της δανειολήπτριας και γνώριζαν τα οικονομικά της. Ακολουθώντας τη Μαυροσκούφης v. Piraeus Bank (Cyprus) Ltd (2014) 1 Α.Α.Δ. 839, δανειστής που δίνει στον εγγυητή αντίγραφα να μελετήσει πριν υπογράψει δεν έχει υποχρέωση να ελέγξει αν λήφθηκε ανεξάρτητη νομική συμβουλή.

03Τι σημαίνει για εσάς

  • Δείτε τι λένε τα έγγραφα στο σύνολό τους. Ο τίτλος ενός εγγράφου δεν κρίνει τι είναι. Το δικαστήριο εξέτασε την αίτηση, τις επιστολές και τη συμφωνία παράτασης, που όλες περιέγραφαν δάνειο.
  • Τόκος γραμμένος ως μηνιαίο ποσοστό μπορεί να ανατρέψει ένα γραμμάτιο. Αν ένα έγγραφο προορίζεται να είναι γραμμάτιο συνήθους τύπου, οι όροι του τόκου πρέπει να χωρούν στο νόμιμο ετήσιο όριο. Αν όχι, μπορεί να θεωρηθεί απόδειξη δανείου.
  • Προσέξτε τι συμφωνεί ο δικηγόρος σας στο δικαστήριο. Οι δανειολήπτες δεσμεύθηκαν από τα ποσά που είχαν συμφωνήσει ότι θα ισχύσουν. Δηλώσεις καταγεγραμμένες στο δικαστήριο μπορούν να περιορίσουν μεταγενέστερα επιχειρήματα κατ’ έφεση.
  • Οι εγγυητές πρέπει να διαβάζουν και να λαμβάνουν συμβουλή πριν υπογράψουν. Διευθυντές που εγγυώνται χρέος της εταιρείας τους δεν μπορούν κατά κανόνα να πουν εκ των υστέρων ότι δεν τους υποδείχθηκε να ζητήσουν νομική συμβουλή, αν ο δανειστής τους έδωσε τους όρους εκ των προτέρων.

04Ερωτήσεις που μας γίνονται

Αν υπέγραψα γραμμάτιο, μπορεί ο δανειστής να με εναγάγει για δάνειο;

Ναι, αν τα γεγονότα δείχνουν δάνειο και ο δανειστής δικογράφησε το δάνειο ως μία από τις βάσεις του. Το δικαστήριο εξετάζει τι πραγματικά συμφωνήθηκε, όχι μόνο την επικεφαλίδα του εγγράφου.

Μπορεί ο δανειστής να πωλήσει υποθηκευμένο ακίνητο με την ίδια απόφαση;

Ναι. Εδώ το Επαρχιακό Δικαστήριο διέταξε την πώληση των υποθηκευμένων διαμερισμάτων, και το Εφετείο το επικύρωσε, αφού η υποθήκη εξασφάλιζε το γραμμάτιο και τους τόκους.

Πρέπει να λέγεται στους εγγυητές να λάβουν νομική συμβουλή;

Όχι απαραίτητα. Στην υπόθεση αυτή στους εγγυητές στάλθηκαν εκ των προτέρων οι κύριοι όροι και ήταν διευθυντές που γνώριζαν τη θέση της εταιρείας, οπότε ο δανειστής δεν είχε περαιτέρω υποχρέωση.

05Επικοινωνήστε μαζί μας

Αν αντιμετωπίζετε αξίωση δανειστή, ή έχετε εγγυηθεί δανεισμό εταιρείας, επικοινωνήστε με το γραφείο μας για να συζητήσουμε τη θέση σας και τι λένε πραγματικά τα έγγραφα.

06Πηγές