In shortA buyer paid for a flat in a development in the Larnaca district that was never finished or delivered, terminated the contract and claimed damages from everyone who had signed it as “Vendors”, including the co-owners of the land. The landowners had an exchange (antiparochi) agreement with two developer companies: the developers would build, and the landowners would receive flats equal to 25% of the floor area of two blocks. The Court of Appeal held that, read as a whole, the contract made the developers alone responsible for the flat; the landowners signed only so the contract could be deposited at the Land Registry. The buyer’s judgment against the developers stood, but her claim against the landowners failed and she was ordered to pay €4,000 plus VAT for the costs of the appeal. The label “Vendor” did not decide who had to perform; the recitals and the attached documents did.

On this page

  1. What happened
  2. What the court decided
  3. What it means for you
  4. Questions we are asked
  5. Making an enquiry
  6. Sources

01What happened

On 2 January 2006 five co-owners, Despina, Andriani, Paraskevi, Stavros and Nikos Vasili Moleski, registered owners of a plot in Tersefanou, Larnaca district, signed an exchange agreement with G. Hassapis Holdings Ltd and Housewell Developments Ltd. The two companies would develop the land. In return the landowners would receive, as their consideration, flats making up 25% of the total floor area of the buildings to be built in Blocks 6 and 9 of the complex. The exchange agreement was deposited at the Larnaca District Land Office on 1 February 2006.

By a sale agreement dated 23 August 2007, in which all seven (the two companies and the five landowners) appear as “Vendors”, Ms Morgan bought apartment no. 102 on the first floor of Block 1, in a complex to be called “Olympians Hills 1”. The exchange agreement was attached to her contract as Appendix A. She paid the price to the two companies only.

The flat was never completed or delivered; even at trial it was not ready. Ms Morgan terminated the contract and sued all seven for damages. She later withdrew the deposit of her contract from the Land Registry.

The District Court held that the landowners were not the real sellers: they had signed as registered co-owners so that the contract could be deposited at the Land Registry for the purposes of specific performance under the Sale of Land (Specific Performance) Law, Cap. 232, as it then stood. Judgment was given for Ms Morgan against the two developer companies only. Her claim against the landowners was dismissed, with costs against her. She appealed.

02What the court decided

How a contract is read. Interpretation is a question of law; the parties’ intention is the one expressed in the document, read as a whole, as it would be understood by the reasonable person (Alexandrou v. Kosmos Insurance, Civ. App. 34/13, 4.2.2019; Anorthosis v. Apollon (2002) 1(A) A.A.D. 518; Stefanos & Andreas Cold Stores Trading Ltd v. KEAN (No. 2) (1998) 1 A.A.D. 2335).

The recitals decided the point. They described the landowners as the “nominal registered owners” of the plot, and the two companies as the developers, in a joint venture for the development, the separate title deeds and the transfer of the units. Calling all seven “Vendors” was a distortion in expression, clarified by the rest of the document. The obligation to develop and divide the land lay only on the two companies.

The exchange agreement was part of the deal. Because it was attached to her contract as Appendix A, Ms Morgan knew that the landowners were simply the owners of the land and would take no part in building her flat. It was in substance an integral part of her contract (Lefkaritis v. Long Beach Hotels (2000) 1 A.A.D. 194; Lillis v. Xeni (2009) 1 A.A.D. 217). Clause 3 of that agreement provided that the benefits and obligations from each flat sold belong exclusively to the party who owns that flat under the agreement. Flat 102 belonged to the developers’ share, so the obligations to the buyer were theirs.

Why the landowners had to sign. Section 2(b) of Cap. 232, as in force at the time, allowed a sale contract to be deposited only if the property was registered in the seller’s name. The exchange agreement on its own was therefore not enough for specific performance, and the landowners’ signature was needed.

Termination and damages. The termination was lawful, but the breaches were the developers’, so only they owed damages. The landowners were not necessary parties, particularly once she had withdrawn the deposit and so given up specific performance.

The appeal was dismissed with €4,000 plus VAT costs in favour of the landowners.

03What it means for you

  • Read the recitals and the appendices, not just the parties’ box. They decide who owes you the flat.
  • Find out whether there is an exchange agreement. If the developer is building on land it does not yet own, ask for the exchange agreement and see who owns your unit under it, and when the land is to be transferred to the developer.
  • A landowner’s signature is not a guarantee. Here it was there so the contract could be deposited. If you want the landowner bound to complete, the contract must say so.
  • Think before withdrawing your deposit at the Land Registry. The court relied in part on the buyer having withdrawn the deposit and given up specific performance, which left her with a money claim against the developers only.

How buying property works, from the Land Registry search to the transfer, is explained in our guide → Buying Property in Cyprus: The Contract, the Deposit, the Title Deed and the Taxes.

04Questions we are asked

The landowners signed my contract as “Vendors”. Can I sue them if the developer fails?

Not automatically. In this case the court read the contract as a whole, including the attached exchange agreement, and held that only the developers had promised to build and deliver the flat. Each contract is read on its own words, so it needs to be checked.

Why would the landowners sign at all?

Because Cap. 232, which applied here, allowed a deposit only if the property was registered in the seller’s name, and they were the registered owners. Cap. 232 has since been replaced by the Sale of Immovable Property (Specific Performance) Law of 2011, Law 81(I)/2011.

What can I do if my developer did not finish the flat?

Here the buyer lawfully terminated and obtained judgment against the developers. The right route depends on your contract, the stage of the project and the title.

05Making an enquiry

If you bought off-plan and the project has stalled, send us your sale contract and any agreement attached to it, and we will tell you who is answerable to you and what can be done. We act for buyers in Cyprus and abroad. Please contact our office in Nicosia on +357 22 510165 or at office@anastasiosmanastasiou.law.

06Sources

Εν συντομίαΑγοράστρια πλήρωσε για διαμέρισμα σε συγκρότημα στην επαρχία Λάρνακας που δεν αποπερατώθηκε ούτε παραδόθηκε ποτέ, τερμάτισε το συμβόλαιο και αξίωσε αποζημιώσεις από όλους όσοι το είχαν υπογράψει ως «Πωλητές», περιλαμβανομένων των συνιδιοκτητών της γης. Οι ιδιοκτήτες της γης είχαν συμφωνία αντιπαροχής με δύο εταιρείες ανάπτυξης: οι εταιρείες θα έκτιζαν, και οι ιδιοκτήτες θα έπαιρναν διαμερίσματα ίσα με το 25% του εμβαδού δύο πολυκατοικιών. Το Εφετείο έκρινε ότι, διαβαζόμενο ως σύνολο, το συμβόλαιο καθιστούσε αποκλειστικά υπεύθυνες για το διαμέρισμα τις εταιρείες ανάπτυξης· οι ιδιοκτήτες της γης υπέγραψαν μόνο για να μπορεί το συμβόλαιο να κατατεθεί στο Κτηματολόγιο. Η απόφαση της αγοράστριας εναντίον των εταιρειών ανάπτυξης παρέμεινε, αλλά η αξίωσή της εναντίον των ιδιοκτητών της γης απέτυχε και διατάχθηκε να πληρώσει €4.000 πλέον ΦΠΑ για τα έξοδα της έφεσης. Ο χαρακτηρισμός «Πωλητής» δεν έκρινε ποιος έπρεπε να εκπληρώσει· το έκριναν το προοίμιο και τα επισυναπτόμενα έγγραφα.

Σε αυτή τη σελίδα

  1. Τι συνέβη
  2. Τι αποφάσισε το δικαστήριο
  3. Τι σημαίνει για εσάς
  4. Ερωτήσεις που μας γίνονται
  5. Επικοινωνήστε μαζί μας
  6. Πηγές

01Τι συνέβη

Στις 2 Ιανουαρίου 2006 πέντε συνιδιοκτήτες, η Δέσποινα, η Ανδριανή, η Παρασκευή, ο Σταύρος και ο Νίκος Βασίλη Μολέσκη, εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες τεμαχίου στην Τερσεφάνου της επαρχίας Λάρνακας, υπέγραψαν συμφωνία αντιπαροχής με τις G. Hassapis Holdings Ltd και Housewell Developments Ltd. Οι δύο εταιρείες θα αξιοποιούσαν τη γη. Ως αντάλλαγμα, οι ιδιοκτήτες της γης θα λάμβαναν, ως αντιπαροχή, διαμερίσματα που θα αποτελούσαν το 25% του συνολικού εμβαδού των οικοδομών που θα ανεγείρονταν στα Blocks 6 και 9 του συγκροτήματος. Η συμφωνία αντιπαροχής κατατέθηκε στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Λάρνακας την 1η Φεβρουαρίου 2006.

Με πωλητήριο έγγραφο ημερομηνίας 23 Αυγούστου 2007, στο οποίο εμφανίζονται ως «Πωλητές» («Vendors») και οι επτά (οι δύο εταιρείες και οι πέντε ιδιοκτήτες της γης), η κα Morgan αγόρασε το διαμέρισμα αρ. 102 στον πρώτο όροφο του Block 1, σε συγκρότημα που θα ονομαζόταν «Olympians Hills 1». Η συμφωνία αντιπαροχής επισυνάφθηκε στο συμβόλαιό της ως Παράρτημα Α. Το τίμημα το κατέβαλε μόνο στις δύο εταιρείες.

Το διαμέρισμα δεν αποπερατώθηκε ούτε παραδόθηκε ποτέ· ακόμη και κατά την ακρόαση δεν ήταν έτοιμο. Η κα Morgan τερμάτισε το συμβόλαιο και ενήγαγε και τους επτά για αποζημιώσεις. Αργότερα απέσυρε την κατάθεση του συμβολαίου της από το Κτηματολόγιο.

Το Επαρχιακό Δικαστήριο έκρινε ότι οι ιδιοκτήτες της γης δεν ήταν οι πραγματικοί πωλητές: είχαν υπογράψει ως εγγεγραμμένοι συνιδιοκτήτες ώστε το συμβόλαιο να μπορεί να κατατεθεί στο Κτηματολόγιο για σκοπούς ειδικής εκτέλεσης βάσει του περί Πώλησης Γης (Ειδική Εκτέλεση) Νόμου, Κεφ. 232, όπως ίσχυε τότε. Εκδόθηκε απόφαση υπέρ της κας Morgan μόνο εναντίον των δύο εταιρειών ανάπτυξης. Η αξίωσή της εναντίον των ιδιοκτητών της γης απορρίφθηκε, με έξοδα εναντίον της. Η κα Morgan εφεσίβαλε.

02Τι αποφάσισε το δικαστήριο

Πώς διαβάζεται ένα συμβόλαιο. Η ερμηνεία είναι νομικό ζήτημα· η πρόθεση των συμβαλλομένων είναι εκείνη που εκφράζεται στο έγγραφο, διαβαζόμενο ως σύνολο, όπως θα το αντιλαμβανόταν ο μέσος λογικός άνθρωπος (Αλεξάνδρου v. Κόσμος Ασφαλιστική, Πολ. Έφ. 34/13, 4.2.2019· Ανόρθωση v. Απόλλων (2002) 1(Α) Α.Α.Δ. 518· Stefanos & Andreas Cold Stores Trading Ltd v. ΚΕΑΝ (Αρ. 2) (1998) 1 Α.Α.Δ. 2335).

Το προοίμιο έκρινε το ζήτημα. Περιέγραφε τους ιδιοκτήτες της γης ως τους «ονομαστικούς εγγεγραμμένους ιδιοκτήτες» («nominal registered owners») του τεμαχίου, και τις δύο εταιρείες ως τις εταιρείες ανάπτυξης, σε κοινοπραξία για την ανάπτυξη, την έκδοση χωριστών τίτλων και τη μεταβίβαση των μονάδων. Ο χαρακτηρισμός και των επτά ως «Πωλητών» ήταν στρέβλωση στην έκφραση, που διευκρινιζόταν από το υπόλοιπο έγγραφο. Η υποχρέωση ανάπτυξης και διαχωρισμού της γης βάρυνε μόνο τις δύο εταιρείες.

Η συμφωνία αντιπαροχής ήταν μέρος της συναλλαγής. Επειδή είχε επισυναφθεί στο συμβόλαιό της ως Παράρτημα Α, η κα Morgan γνώριζε ότι οι ιδιοκτήτες της γης ήταν απλώς ιδιοκτήτες της γης και δεν θα αναλάμβαναν κανένα μέρος της ανέγερσης του διαμερίσματός της. Αποτελούσε κατ’ ουσίαν αναπόσπαστο μέρος του συμβολαίου της (Λευκαρίτης v. Long Beach Hotels (2000) 1 Α.Α.Δ. 194· Λίλλης v. Ξενή (2009) 1 Α.Α.Δ. 217). Ο όρος 3 της συμφωνίας εκείνης προέβλεπε ότι τα οφέλη και οι υποχρεώσεις από κάθε πωλούμενο διαμέρισμα ανήκουν αποκλειστικά στον συμβαλλόμενο στον οποίο ανήκει το διαμέρισμα αυτό βάσει της συμφωνίας. Το διαμέρισμα 102 ανήκε στο μερίδιο των εταιρειών ανάπτυξης, άρα οι υποχρεώσεις προς την αγοράστρια ήταν δικές τους.

Γιατί έπρεπε να υπογράψουν οι ιδιοκτήτες της γης. Το άρθρο 2(β) του Κεφ. 232, όπως ίσχυε τότε, επέτρεπε την κατάθεση πωλητηρίου εγγράφου μόνο αν το ακίνητο ήταν εγγεγραμμένο στο όνομα του πωλητή. Η συμφωνία αντιπαροχής από μόνη της δεν αρκούσε επομένως για ειδική εκτέλεση, και χρειαζόταν η υπογραφή των ιδιοκτητών της γης.

Τερματισμός και αποζημιώσεις. Ο τερματισμός ήταν νόμιμος, αλλά οι παραβάσεις ήταν των εταιρειών ανάπτυξης, άρα μόνο αυτές όφειλαν αποζημιώσεις. Οι ιδιοκτήτες της γης δεν ήταν αναγκαίοι διάδικοι, ιδίως αφού η αγοράστρια είχε αποσύρει την κατάθεση και έτσι είχε εγκαταλείψει την ειδική εκτέλεση.

Η έφεση απορρίφθηκε με €4.000 πλέον ΦΠΑ έξοδα υπέρ των ιδιοκτητών της γης.

03Τι σημαίνει για εσάς

  • Διαβάστε το προοίμιο και τα παραρτήματα, όχι μόνο το πεδίο των συμβαλλομένων. Αυτά κρίνουν ποιος σας οφείλει το διαμέρισμα.
  • Μάθετε αν υπάρχει συμφωνία αντιπαροχής. Αν ο developer κτίζει σε γη που δεν του ανήκει ακόμη, ζητήστε τη συμφωνία αντιπαροχής και δείτε σε ποιον ανήκει η μονάδα σας βάσει αυτής, και πότε πρόκειται να μεταβιβαστεί η γη στον developer.
  • Η υπογραφή του ιδιοκτήτη της γης δεν είναι εγγύηση. Εδώ υπήρχε για να μπορεί να κατατεθεί το συμβόλαιο. Αν θέλετε ο ιδιοκτήτης της γης να δεσμεύεται για την αποπεράτωση, το συμβόλαιο πρέπει να το λέει.
  • Σκεφθείτε πριν αποσύρετε την κατάθεση από το Κτηματολόγιο. Το δικαστήριο στηρίχθηκε εν μέρει στο ότι η αγοράστρια είχε αποσύρει την κατάθεση και είχε εγκαταλείψει την ειδική εκτέλεση, πράγμα που της άφησε μόνο χρηματική αξίωση εναντίον των εταιρειών ανάπτυξης.

Πώς λειτουργεί η αγορά ακινήτου, από την έρευνα στο Κτηματολόγιο μέχρι τη μεταβίβαση, εξηγείται στον οδηγό μας → Αγορά Ακινήτου στην Κύπρο: Το Συμβόλαιο, η Κατάθεση, ο Τίτλος και οι Φόροι.

04Ερωτήσεις που μας γίνονται

Οι ιδιοκτήτες της γης υπέγραψαν το συμβόλαιό μου ως «Πωλητές». Μπορώ να τους εναγάγω αν ο developer αποτύχει;

Όχι αυτομάτως. Στην υπόθεση αυτή το δικαστήριο διάβασε το συμβόλαιο ως σύνολο, περιλαμβανομένης της επισυναπτόμενης συμφωνίας αντιπαροχής, και έκρινε ότι μόνο οι εταιρείες ανάπτυξης είχαν υποσχεθεί να κτίσουν και να παραδώσουν το διαμέρισμα. Κάθε συμβόλαιο διαβάζεται με βάση το δικό του κείμενο, οπότε χρειάζεται έλεγχος.

Γιατί να υπογράψουν καθόλου οι ιδιοκτήτες της γης;

Επειδή το Κεφ. 232, που ίσχυε εδώ, επέτρεπε κατάθεση μόνο αν το ακίνητο ήταν εγγεγραμμένο στο όνομα του πωλητή, και αυτοί ήταν οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες. Το Κεφ. 232 έχει έκτοτε αντικατασταθεί από τον περί Πώλησης Ακινήτων (Ειδική Εκτέλεση) Νόμο του 2011, Ν. 81(Ι)/2011.

Τι μπορώ να κάνω αν ο developer δεν αποπεράτωσε το διαμέρισμα;

Εδώ η αγοράστρια τερμάτισε νόμιμα και εξασφάλισε απόφαση εναντίον των εταιρειών ανάπτυξης. Η σωστή οδός εξαρτάται από το συμβόλαιό σας, το στάδιο του έργου και τον τίτλο.

05Επικοινωνήστε μαζί μας

Αν αγοράσατε διαμέρισμα υπό ανέγερση και το έργο έχει σταματήσει, στείλτε μας το πωλητήριο έγγραφο και κάθε συμφωνία που επισυνάπτεται σε αυτό, και θα σας πούμε ποιος ευθύνεται απέναντί σας και τι μπορεί να γίνει. Εκπροσωπούμε αγοραστές στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Επικοινωνήστε με το γραφείο μας στη Λευκωσία στο +357 22 510165 ή στο office@anastasiosmanastasiou.law.

06Πηγές